Retencja w praktyce
Choć 1 kwietnia bywa dniem żartów, dla przyrody Pojezierza Drawskiego był to czas konkretnych działań i ważnych rozmów. Fundacja Rewilding Pomerania oraz Nadleśnictwo Złocieniec połączyły siły, aby lepiej zrozumieć, jak działa woda w lesie – i jak tę wiedzę przekuć w praktykę.
To spotkanie stało się przestrzenią do dialogu, w której wiedza ekspercka spotkała się z codziennym doświadczeniem leśników pracujących w terenie.
Warsztaty z misją
Inicjatywa nadleśniczego Pawła Nowakowskiego zgromadziła 20 osób: leśniczych i podleśniczych, którzy na co dzień dbają o trwałość i bezpieczeństwo lasów. Już od pierwszych chwil było jasne, że celem nie jest tylko przekazanie wiedzy, ale wspólne jej rozwijanie poprzez obserwację, pytania i analizę rzeczywistych sytuacji.
Warsztaty poprowadził Artur Furdyna – hydrobiolog i ekspert w dziedzinie renaturyzacji rzek. Dzięki jego wsparciu uczestnicy mogli spojrzeć na las jako na spójny, powiązany system, w którym obieg wody odgrywa kluczową rolę. To właśnie takie spojrzenie pozwala lepiej zrozumieć, że każda decyzja w terenie wpływa na funkcjonowanie całego ekosystemu od źródlisk, przez doliny rzeczne, aż po jeziora.
Jak działa woda w lesie
Kluczowym elementem spotkania była wizja terenowa w Leśnictwie Wierzchowo. Wybrany obszar był punktem wyjścia do szerszego zrozumienia procesów zachodzących w zlewni. To właśnie tutaj, w skali lokalnej, można było prześledzić mechanizmy, które działają w wielu podobnych miejscach.
Trasa prowadziła od źródlisk wzdłuż dopływów jeziora Lubie, pozwalając uczestnikom obserwować naturalny obieg wody. Spotkane po drodze tamy bobrowe pokazały, jak ogromną rolę odgrywa naturalna retencja w stabilizowaniu poziomu wód. Jednocześnie widoczne były ślady dawnych ingerencji człowieka takie jak systemy odwadniające, które do dziś przyspieszają odpływ wody.
To zestawienie stało się punktem wyjścia do wspólnej refleksji: jak przekształcić dotychczasowe podejście, aby zamiast odprowadzać wodę – zatrzymywać ją tam, gdzie jest najbardziej potrzebna?
→ Stań po stronie rzek. Zapisz się do biuletynu i dowiedz się, jak wspólnie przywracać naturalne procesy z korzyścią dla ludzi i przyrody.
Wspólna diagnoza, wspólne rozwiązania
Największą wartością spotkania była otwarta, oparta na zaufaniu współpraca. Wspólny spacer stał się przestrzenią intensywnej wymiany doświadczeń. Uczestnicy analizowali konkretne przypadki ze swojej pracy, konfrontując je z wiedzą ekspercką i obserwacjami z terenu.
W trakcie inwentaryzacji wskazano m.in.:
- pozostałości dawnych systemów drenażowych,
- historyczne kanały odwadniające,
- miejsca, w których woda zbyt szybko opuszcza dolinę.
Te obserwacje pozwoliły wypracować ważny, wspólny wniosek: zatrzymanie wody w obszarach źródliskowych ma kluczowe znaczenie dla funkcjonowania całego systemu przyrodniczego. To sieć powiązań, w której każda zmiana w jednym miejscu wpływa na całość.
Chcemy, by każdy leśniczy potrafił rozpoznać w terenie miejsca, które mogą pełnić funkcję retencyjną. Dzięki temu możemy planować działania nie punktowo, ale w skali całego nadleśnictwa – świadomie i w oparciu o wspólne doświadczenia.
– Paweł Nowakowski, Nadleśnictwo Złocieniec
Korzyści dla całego ekosystemu
Teren warsztatów, nieużytkowany gospodarczo, stanowi szczególnie dobry przykład tego, jak można przywracać naturalne funkcje krajobrazu. Brak presji gospodarczej daje możliwość prowadzenia działań retencyjnych w sposób bardziej kompleksowy i długofalowy.
Wypracowane podczas warsztatów koncepcje udowodniły, że przywracanie naturalnego nawodnienia w dolinach rzecznych może przynosić korzyści nie tylko lokalnie, ale dla całego systemu – poprawiając kondycję lasów, stabilność hydrologiczną i odporność ekosystemów na zmiany klimatu.
Razem przeciwko suszy
Współpraca Fundacji Rewilding Pomerania z Nadleśnictwem Złocieniec to rozwój procesu, w którym wiedza i praktyka się wzajemnie uzupełniają, aby skutecznie chronić wodę w krajobrazie.
Leśnicy planują wykorzystać zdobyte doświadczenia do identyfikowania podobnych obszarów na swoich terenach. Takie podejście otwiera drogę do działań retencyjnych w skali całego nadleśnictwa, a w przyszłości także szerzej.
Edukacja w praktyce to dla nas klucz – zawsze budujemy ją w oparciu o konkretnego odbiorcę i jego rolę w krajobrazie. Spotkanie z leśnikami jest pod tym względem wyjątkowe, bo to grupa, która może wpływać na retencję w dużej skali.
– Artur Furdyna, prezes Fundacji Rewilding Pomerania
Dziękujemy Nadleśniczemu Pawłowi Nowakowskiemu oraz wszystkim pracownikom Nadleśnictwa za otwartość, zaangażowanie i gotowość do wspólnego poszukiwania rozwiązań. To właśnie takie partnerstwa budują realną zmianę z korzyścią dla całego ekosystemu.
